Vandaag in het Duin: op zoek naar winterakoniet – Eranthis hymalis

Winterakoniet - Theo Baas
Winterakoniet – Theo Baas

Elke maand hebben we het over een dier of plant die je op dat moment in de duinen kunt spotten.

De winterakoniet is een plant die behoort tot de ranonkelfamilie, net als boterbloemen
De uit het Grieks afkomstige naam, eranthis, komt van er (voorjaar) en anthos (bloem), dus: voorjaarsbloem. Hyemalis betekent winter of in de winter bloeiend.

Ingeburgerd


De winterakoniet is oorspronkelijk een bosplant van Zuid-Europese gebergten, van Zuid-Frankrijk, via Italië tot in de Balkan. Vanaf de 15e eeuw is de soort in ons land veel aangeplant op buitenplaatsen, kloosters en landgoederen; net als sneeuwklokjes. Door de jaren heen zijn ze hier verwilderd. Wat betekent dat de soort zelfstandig standhoud en zich uitzaait. Inmiddels heeft de soort de status “ingeburgerd” gekregen.

Vroege bloeier


Omdat de winterakoniet van oorsprong een bosplant is gedijd ze het best op plekken die wat in de schaduw liggen zoals beschaduwde gazons. Het is een vroege bloeier die vaak gelijktijdig met sneeuwklokjes bloeit. In het vroege voorjaar ontspringt vanuit een bolvormige korte, dikke wortelstok een bloeistengel die één bloem draagt, omgeven door een krans van bladeren. Bij zonnig weer staan de bloemen wijd open, bij regen en ‘s nachts sluiten ze weer. Vanwege de vroege bloei is de plant van belang als bron van nectar voor vroeg vliegende insecten, en als de temperatuur boven 10º C komt, ook voor honingbijen.

Tekst & fotografie: Theo Baas

Gerelateerde berichten

Het gewone sneeuwklokje heeft op drie bloemblaadjes een groen vlekje. Ook “dubbele” bloemen met heel veel bloemblaadjes komen voor. Wetenschappers noemen het sneeuwklokje Galanthus nivalis. Gala-anthusbetekent melk-bloem. Het heeft dus niets met “galant” te maken, hoewel hij heel hoffelijk in menig Haarlems hofje huist. Nivalis betekent sneeuw. Er bestaan tientallen verwante soorten. Behalve het sneeuwklokje heb je ook nog het lente- en het zomerklokje, ook wit met groene vlekken. Tegenwoordig heb je nauwelijks sneeuw. Zou het wat zijn om het sneeuwklokje daarom voortaan winterklokje te noemen, ook naar het seizoen?
Afgelopen zomer nam de demissionaire minister voor Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans een belabberd besluit over de aanlanding van energie van boven de Waddeneilanden. Zij koos ondanks verzet uit vele hoeken voor het aanleggen van een kabel onder de oostpunt van Schiermonnikoog en het Wad door.
Op 1 december 2025 is het hek dat op natuurbrug Zandpoort stond verwijderd. Ecoduct Zandpoort is een van de drie natuurbruggen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. De Zandpoort verbindt de Amsterdamse Waterleidingduinen (AWD) met Nationaal Park Zuid-Kennemerland.