Stichting Duinbehoud heeft samen met 3 andere organisatie strafrechtelijke aangifte gedaan tegen SABIC (Bergen op Zoom) wegens 30 jaar illegaal lozen van PFBS.
PFBS
De aangifte bij het Functioneel Parket in Amsterdam is gericht tegen de in Bergen op Zoom gevestigde chemiereus SABIC, de opvolger van General Electric. Het bedrijf is grotendeels in handen van Saudi Aramco en deels beursgenoteerd. Uit recente persberichten blijkt dat het bedrijf zal worden overgenomen door de Duitse investeringsmaatschappij Mutares.
Uit onderzoek is gebleken dat SABIC (en haar rechtsvoorganger) sinds de jaren ’90 het uiterst schadelijke perfluorbutaansulfonzuur (PFBS) in de Westerschelde loost, zonder te beschikken over een vergunning.
Forever chemicals
PFBS is een chemische stof, die valt onder de zogenaamde PFAS-en. Het dient als vlamvertrager en antistatisch middel in kunststof producten. Al decennia lang is echter bekend dat de stof in het milieu niet of nauwelijks afbreekt. Het is daarmee een van de stoffen die het water van de Westerschelde zodanig verontreinigt, dat daar niet meer gevist kan worden. Ook verspreidt de stof zich via de lucht (ook wel ‘sea spray’ genaamd). De schade treedt daarom in een nog veel groter gebied op. Niet alleen de visserij ondervindt schade, maar ook de natuur in de duinen en de productie van ons drinkwater loopt risico’s. Uiteindelijk schaadt het de gezondheid van mens en dier.
PFAS-sen hopen zich op in het bloed en de cellen van mens en dier en veroorzaken tal van ziektes en defecten. Als zogenaamde ‘forever chemicals’ zullen de gevolgen hiervan nog decennia (of nog langer) zichtbaar blijven.
Verontreiniging
Hoewel SABIC als chemie-expert de gevolgen kende of moest kennen, heeft zij nagelaten om hiervoor een vergunning aan te vragen. Zelfs heeft zij nagelaten om de hoeveelheden PFBS in het afvalwater te meten. Pas toen in 2020 de bodem onder de fabrieken verontreinigd bleek te zijn, is men het afvalwater gaan monitoren. SABIC bleek niet of nauwelijks maatregelen te hebben genomen om dergelijke verontreiniging (die verband houden met het gewone productieproces) te voorkomen. Uit stukken van de overheid blijkt dat er bij SABIC sprake was van een bedenkelijke cultuur.
Vergunning
Sinds 2022 wordt SABIC achtervolgd o.a. door de Omgevingsdienst. Uiteindelijk is in 2025 een vergunning verleend voor een hoeveelheid die bijna 100x lager ligt, dan wat SABIC schoorvoetend had aangevraagd. Die vergunning ziet op de toekomst. Naar het oordeel van de onderhavige organisaties mogen SABIC en haar leidinggevenden hier echter niet mee wegkomen. Juist van een grote multinational als SABIC mag worden verlangd dat zij zodanige interne procedures hanteert en externe procedures doorloopt, dat er altijd op vertrouwd kan worden dat de regels worden nageleefd én dat hun technische aanpak up-to-date is.
Zorgwekkend
In de praktijk blijken het echter juist vaak bedrijven als Chemours / DuPont, SABIC e.a. te zijn, die wetgeving niet naleven. Een extra zorgwekkend aspect is dat dit soort bedrijven continu bezig is met het uitvinden en toepassen van nieuwe moleculen / stoffen / producten en allerlei additieven toevoegt, zonder dat de gevolgen juridisch en milieutechnisch goed zijn vastgelegd. Gezondheid, milieu en een leefbare toekomst lijken daarbij altijd ondergeschikt te zijn aan de winst van het bedrijf.
Strafrechtelijk onderzoek
Het gedrag van deze bedrijven geldt als zéér calculerend en de pakkans is klein. Zij zijn zich zeer bewust van het feit dat het voor omgevingsdiensten heel moeilijk is om de werkelijke aard van bedrijfsprocessen doorgronden; voor burgers en milieuorganisaties is dat zelfs vrijwel onmogelijk. Nu dit naar buiten is gekomen en SABIC de lozingen ook in verschillende procedures heeft toegegeven, is een strafrechtelijk onderzoek naar de precieze gang van zaken belangrijk. Met name ook om herhaling te voorkomen.
De aangifte is opgesteld door mr. R. (Rogier) Hörchner van Hörchner Advocaten te Breda. Dit kantoor is gespecialiseerd in omgevingsrecht en afvalstoffen. Het kantoor verwierf eerder landelijke bekendheid o.a. met zaken van Greenpeace, handhavingszaken tegen kunstgrasvelden met schadelijk rubbergranulaat en zaken op het gebied van bijvoorbeeld statiegeld. Het kantoor staat vele internationale, landelijke en regionale milieuorganisaties bij.
De aangifte is ingediend door Stichting Duinbehoud (Leiden), Stichting Gezond Water (Hansweert), Stichting InStrepitus (Leeuwarden) en Stichting Wijkcommissie Noordgeest (Bergen op Zoom).
