Vandaag in het duin: Op zoek naar het ruig viooltje

Ruig viooltje door Theo Baas

Elke maand hebben we het over een dier of plant die je op dat moment in de duinen kunt spotten.


Het vroege voorjaar is de bloeitijd van de viooltjes in de duinen. Het ruig viooltje is één van de vijf min of meer algemeen voorkomende viooltjes die omstreeks april – mei in de duinen bloeien. Naast ruig viooltje zijn dat: het duinviooltje, maarts viooltje, hondsviooltje en bleeksporig bosviooltje.

Habitat

Ruig viooltje is plaatselijk algemeen in de kalkrijke duinen tussen Bergen en Voorne. Je vindt de plant in de bloemrijke duingraslanden, droge valleien en op duinhellingen. Hij kan zowel in de volle zon als op matig beschaduwde plaatsen groeien. In de duinen bij Bergen groeit ruig viooltje vaak samen met het zeldzame zandviooltje in valleien tussen laag kruipwilgstruweel.

Kenmerken

Aan het begin van het bloeiseizoen is het goed opletten om welke soort het gaat. Later, als de bladeren van ruig viooltje uitgroeien, is het niet zo moeilijk meer: de bladeren van zandviooltje blijven klein. Ruig viooltje onderscheidt zich van de andere soorten door de vanuit een bladrozet ontspringende behaarde bladeren met een hartvormige voet die tijdens en na de bloei verder uitgroeien. Anders dan bij maarts viooltje vormt de plant geen uitlopers.

Mierenbroodje

Omdat er vanuit het bladrozet vaak meerdere stengels ontspringen, heeft de plant meestal een bossige groeiwijze. Na de bloeitijd verslapt de bloemsteel, waardoor de vrucht op de grond komt te liggen. De zaden bevatten een sappig deeltje, genaamd mierenbroodje, waar mieren gek op zijn. De mieren gaan met de zaden aan de loop en zorgen zo voor de verspreiding. Bij de meeste andere viooltjes worden de zaden weggeschoten.

Vegetaties met ruig viooltje zijn later in het seizoen vaak heel bloemrijk met soorten als echt bitterkruid, walstrobremraap, agrimonie, gewone veldbies, gewone vleugeltjesbloem en grote tijm.

Gerelateerde berichten

In het gestaag afbrokkelende kabinet Schoof was Minister Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur één van de grootste brokkenpiloten. Na eindeloos vertragen kwam ze in de zomer eindelijk met een spoedwet. Doel: de verplichtingen voor boeren om de ammoniakuitstoot te verminderen zo klein mogelijk maken.
Het gewone sneeuwklokje heeft op drie bloemblaadjes een groen vlekje. Ook “dubbele” bloemen met heel veel bloemblaadjes komen voor. Wetenschappers noemen het sneeuwklokje Galanthus nivalis. Gala-anthusbetekent melk-bloem. Het heeft dus niets met “galant” te maken, hoewel hij heel hoffelijk in menig Haarlems hofje huist. Nivalis betekent sneeuw. Er bestaan tientallen verwante soorten. Behalve het sneeuwklokje heb je ook nog het lente- en het zomerklokje, ook wit met groene vlekken. Tegenwoordig heb je nauwelijks sneeuw. Zou het wat zijn om het sneeuwklokje daarom voortaan winterklokje te noemen, ook naar het seizoen?
Afgelopen zomer nam de demissionaire minister voor Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans een belabberd besluit over de aanlanding van energie van boven de Waddeneilanden. Zij koos ondanks verzet uit vele hoeken voor het aanleggen van een kabel onder de oostpunt van Schiermonnikoog en het Wad door.