Eetbare planten

Een groot deel van ons dagelijks voedsel bestaat uit planten en dieren die afkomstig zijn uit de natuur. De groenten en zaden die wij kopen in de winkel zijn afkomstig van planten die groeien op de akkers. De appels, kersen en noten komen uit boomgaarden en groeien aan een boom. Het zijn allemaal planten die van oorsprong uit de natuur komen. Door de mens zijn deze planten zorgvuldig geselecteerd, doorgekweekt en veredeld. Door dit veredelingsproces zijn de vruchten, de zaden of de wortels van de planten veel groter dan in de vrije natuur. En dat levert ons veel voedsel op, uit de natuur. Ook dierlijk voedsel is afkomstig van dieren die van oorsprong leefden in de vrije natuur. Door zorgvuldige selectie en fokprogramma´s hebben we deze dieren ingezet voor een enorme productie van melk, eieren, wol en vlees. Voor het milieu en welzijn van de dieren is dit niet altijd positief, maar dat is een andere discussie. Wandelend door de natuur kan je een deel van ons dagelijks voedsel herkennen als wilde planten. Met name kruiden vinden we terug in de vrije natuur.

Een voorjaarsbos met daslook en wilde hyacinth door Nico van Kappel

Tijdens een wandeling door het bos vind je op de grond soms beukennootjes. Bij dit (driehoekige) nootje van de beukenboom is het nooit gelukt om er een cultuurgewas van te maken met grote vruchten. In de vrije natuur kun je tijdens een herfstwandeling beukennootjes proeven. De smaak van rucola is pittig en een beetje bitter. Je kan het gebruiken om een lekkere salade of pesto van te maken. In de duinen vind je een plant die er heel veel op lijkt: de zandkool. Langs de kust komen twee soorten voor: de grote zandkool en de muurzandkool. Je vind de zandkool met zijn gele bloemetjes vaak langs de boulevards en wandelpaden. Je kunt er rustig een blaadje van plukken en ook de gele bloemetjes zijn eetbaar. Look wordt door kenners meteen geassocieerd met de geur van uien. In de duinen komen we verschillende plantensoorten tegen uit de familie van uien. Wrijf een blaadje fijn en je ruikt meteen de uienlucht. Bekend van de landgoederen is daslook, maar de meest gekweekte soort voor gebruik in de keuken is bieslook.

Watermunt (close up) door Nico van Kappel
watermunt (close up) door Nico van Kappel

Watermunt is duidelijk te herkennen aan de paarse bloemen in bolvormige hoofdjes en een heerlijke geur van verse munt. De gekweekte soorten worden gebruikt voor het zetten van thee of als smaakmaker in de couscous. De wilde asperge zullen veel mensen niet direct in verband brengen met de asperge die in het voorjaar op ons bord ligt. Want het eetbare deel van de asperge groeit onder de grond en de plant die we in de duinen tegen komen komt op de asperge-akkers nooit tot volle wasdom. Dat is jammer, want de asperge is een sierlijke lichtgroene plant met hele fijne, naaldvormige “blaadjes” en in het najaar rode besjes.

De wilde peen is familie van de schermbloemige. De bladeren ruiken naar worteltjes. Uit deze familie kent u ongetwijfeld het fluitenkruid. Een plant die vroeg bloeit en vaak te zien is langs de wandel en fietspaden in de polder op een vroege lentedag. De familie van de schermbloemige kent vele soorten die we tegen komen in de keuken en gebruiken als smaakmaker. Voorbeelden zijn koriander, karwij, dille, kervel, peterselie, pastinaak en venkel.

Wilde Tijm door Nico van Kappel
wilde tijm door Nico van Kappel

Voor het ontdekken van wilde tijm moet je goede ogen hebben. Het is een klein plantje met paarse bloemetjes. Als je een blaadje fijn wrijft dan ruik je een heerlijke pizza die net uit de oven komt. Nu is het niet de bedoeling om deze wilde planten te plukken en er een lekkere maaltijd van te bereiden. Wat je wel kunt doen als je door het duin wandelt is af en toe een blaadje plukken en eraan ruiken of proeven. Smaakt het? Dan kan je de zaden van bijvoorbeeld zandkool of de bolletjes van daslook kopen en zelf gaan telen. Biologische zaden zijn o.a. te bestellen bij de Bolster.
En, na het proeven het blaadje weer uitspugen. Dan wordt je niet ziek als je per ongeluk het verkeerde blaadje hebt geplukt.

Verschillende eetbare planten hebben look-a-likes die giftig zijn, zoals daslook en het lelietje van dalen of wilde peen en de gevlekte scheerling. Ben je niet zeker van welk plantje je voor je hebt laat het plantje dan staan.

Gerelateerde berichten

In de voormalige kazerne van de reddingsbrigade in Egmond aan Zee laat Berry zijn beelden zien. Vissen, vogels, fantasiebeesten en de trofeeën voor de winnaars van de Halve Marathon. Alles gemaakt van afval dat op het strand is aangespoeld. Ik had hem eerder ontmoet tijdens een kunstroute in Krommeniedijk, waar hij exposeerde met zijn ‘Kustwerken’. Kunstwerken wil hij ze niet noemen, maar ik was onder de indruk van de mooie vogel die ik daar zag.
Hulst (Ilex aquifolium) is de enige wintergroene loofboom die van nature in ons land voorkomt. De plant heeft leerachtige scherp getande bladeren die aan de bovenkant glimmen en aan de onderkant dof zijn. Hulst tref je aan in oudere loofbossen op min of meer zure zand- en leembodems. Ze prefereert een Atlantisch klimaat met zachte winters en niet te droge zomers.
Aardsterren zijn onopvallend gekleurde paddenstoelen. Je moet dus wel een beetje zoeken om er een te vinden. Maar als je er eenmaal een ontdekt hebt zie je hoe bijzonder van vorm ze zijn. Ze lijken helemaal niet op een paddenstoel!