Het gaat slecht met de konijnen in de duinen. Waar natuurbeschermers in de eerste helft van de vorige eeuw nog spraken over een ware konijnenplaag in de duinen, moet je nu goed zoeken om een konijn te ontdekken.
Duinbehoud wil het konijn terug in de duinen! Steun daarom de actie ‘Red het konijn’. Word donateur of doe een eenmalige gift.
Een duingebied met veel konijnen is veelal ook een duingebied met een hoge biodiversiteit. Door hun geknaag aan jonge struiken en bomen krijgen kruidenrijke vegetaties de ruimte. Het konijn kwam ooit voor in heel Europa, maar na de laatste ijstijd louter nog op het Iberisch schiereiland en in Zuid-Frankrijk. Van daaruit heeft de soort zich, door toedoen van de mens, in de Middeleeuwen verspreid over een groot deel van Europa, en later ook over Australië en Nieuw-Zeeland.
De eerste vermeldingen van konijnen in Nederland en Vlaanderen dateren uit de dertiende eeuw. Konijnen werden gehouden voor de consumptie en de jacht in een “waranda”, een omheind stuk land. Maar ontsnapte konijnen deden het verrassend goed in de vrije natuur. Het duingebied werd al snel veroverd door de ontsnapte konijnen.
Nuttige dieren
Door hun knaagwerk houden konijnen de plantengroei kort en ontstaat er een soortenrijke en kruidenrijke vegetatie. Het graven van holletjes en kuiltjes brengt vers en soms kalkrijk zand naar boven, wat gunstig uitpakt voor milieuverschillen of diversiteit in de duinen. Er ontstaan allerlei groeikansen voor verschillende plantensoorten.
Konijnenziekte
De eerste klap voor de konijnen kwam in de jaren ’50 van de vorige eeuw met de introductie van myxomatose, een virusziekte waar vooral Europese konijnen zeer gevoelig voor zijn. Van oorsprong komt dit virus uit Zuid-Amerika waar het een vrij milde ziekte veroorzaakt bij de daar levende konijnen. Rond 1950 is de ziekte opzettelijk ingevoerd in Australië om een konijnenplaag te bestrijden. In 1952 dook het virus op in Europa en binnen enkele jaren was het hele continent inclusief Groot-Brittannië besmet.
Nadat het virus in de jaren ’50 en ’60 een ware slachting heeft aangericht onder de konijnen – en daarmee ook zichzelf ten gronde heeft gericht – is er een mildere vorm van het virus ontstaan. Bij deze mildere vorm worden de konijnen nog steeds erg ziek, maar genezen soms.
RHDV
De tweede klap voor de konijnen kwam in de jaren ’90 van de vorige eeuw met de komst van het Rabbit Haemorrhagic Disease Virus (RHDV). De ziekte is voor het eerst in 1984 waargenomen in China en dook in 1989 in Europa op. In korte tijd werd de konijnenpopulatie in de duinen, die zich net weer een beetje begon te herstellen van de myxomatose, gedecimeerd.
Het zorgelijke van het RHD-virus is dat er zich nog geen blijvende resistentie heeft ontwikkeld. In een populatie van konijnen worden wel resistente konijnen aangetroffen, maar die resistentie verdwijnt bij de tweede generatie jonge konijntjes. En die worden weer vatbaar voor de ziekte.
Gericht natuurbeheer
Er zijn inmiddels natuurbeheerders die maatregelen nemen om het konijn te helpen overleven in het duingebied. Zo wordt er her en der rondom konijnenburchten gemaaid, zodat er voedzame grassen en kruiden kunnen groeien. Een goed gevoed en gezond konijn heeft een grotere overlevingskans bij besmetting door het virus. En in hele open duingebieden worden soms takkenbossen geplaatst als schuilplaats tegen rovers als de vos.
Een andere maatregel is de herintroductie van konijnen in duingebieden waar het konijn geheel verdwenen is. Dit moet zorgvuldige gebeuren, omdat er ook veel mis kan gaan en de konijnen dan overlijden. Een team van deskundigen heeft de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar maatregelen die kunnen helpen bij herstel van de konijnenpopulatie.
Steun de actie Red het konijn
Stichting Duinbehoud ondersteunt de initiatieven van de beheerders van duingebieden voor betere leefgebieden voor, en herintroductie van konijnen. Wij geven adviezen aan beheerders en voorlichting aan duinliefhebbers. Komende jaren zal Duinbehoud ook bijeenkomsten organiseren om te leren van projecten. Voor een goed natuurbeheer van de duinen is het konijn immers onmisbaar. Je kunt de actie ondersteunen door (voor nog geen 2,30 euro per maand) donateur te worden van Duinbehoud of door een gift te doen.
