skip to Main Content

Naar een PAS 2.0

Miljoenen bezoekers genieten ieder jaar van de prachtige natuur in de Nederlandse duinen. Die natuur wordt echter ernstig bedreigd door een veel te hoge neerslag van stikstof. De kritische depositiewaarde voor de belangrijkste soorten habitat Grijze Duinen en Vochtige Duinvalleien is maximaal 15 kg stikstof per hectare per jaar. De feitelijke neerslag varieert van 16 tot 25 kg, en in sommige gebieden komen zelfs waarden van boven de 40 kg voor. Door deze voortdurende bemesting wordt de duinnatuur overwoekerd door grassen, struiken en bomen. De beheerders doen hun best om dit tegen te gaan door begrazing en verwijdering. Maar dit is dweilen met de kraan open. De bezoekers hebben flink last van deze werkzaamheden en de biodiversiteit neemt er door af. Dit kan en mag niet zo doorgaan.

Vijf jaar geleden is de overheid gekomen met het PAS (Programma Aanpak Stikstof). Het idee was dat minder mest uitrijden in de landbouw, zuiniger automotoren en energiebesparing in de industrie en in woningen zouden leiden tot minder stikstofdepositie, en dat een deel van deze winst zou kunnen worden gebruikt voor nieuwe projecten, zoals uitbreiding van industrie en veehouderij. In de praktijk komt van die vermindering weinig terecht: de stikstofdepositie blijft onveranderd hoog.

De Raad van State heeft, op basis van een uitspraak van het Europese Hof van Justitie, een streep gehaald door de huidige praktijk van het PAS. Vooruitlopen op nog niet gerealiseerde verbeteringen mag niet meer, en het programma moet op deugdelijke wijze wetenschappelijk worden onderbouwd. De spelregels moeten dus worden aangepast.

Wij, sterk betrokken bij de duinnatuur, hebben de volgende wensen voor een verbeterd Programma Aanpak Stikstof, PAS 2.0:

  • Houd op met het rijk rekenen maar arm tellen. Het model AERIUS voorspelt telkens een daling van de stikstofdepositie, maar in de praktijk treedt die niet op. Meten is weten. Ga dus vaker en op meer plaatsen meten wat er feitelijk gebeurt, en neem dan ook de niet-vergunde incidentele lozingen mee.
  • Pak het probleem bij de bron aan. Stel stikstoftafels in naar het model van de klimaattafels, waarbij voor iedere sector een plan wordt uitgestippeld om minder stikstof uit te stoten. Keur nieuwe projecten alleen goed als de bestaande bronnen echt minder stikstof de lucht in sturen.
  • Een PAS Kennisagenda is dringend gewenst. Onderzoek de effecten op het bodemleven van de langdurige te hoge stikstofdepositie en de bijdrage van herstelmaatregelen.
  • Het PAS is nu op provinciaal niveau ingericht. Dat is te grofmazig. Richt het beleid (geld én maatregelen) op de natuurgebieden die het meest overbelast zijn.
  • Steek niet langer de kop in het zand. Ga voor maatregelen met effect op korte termijn en vlucht niet in compensatie projecten die hooguit op lange termijn wat opleveren.
  • Goed natuurbeheer is een zaak van lange adem. De extra maatregelen betaald door de PAS zijn vaak eenmalig. Beter is het om de beheersmaatregelen op grond van Natura2000 en het PAS in elkaar schuiven. Dat komt het draagvlak onder de bevolking en het behoud van de biodiversiteit ten goede.

Stichting Duinbehoud, Dunea, Evides, Landschap Noord-Holland, PWN, Vitens, Waternet en Zuidhollands Landschap

29 mei 2019

Back To Top