skip to Main Content

Schiermonnikoog

Tussen 1400 en 1850 zijn de eerste duinen op Schiermonnikoog ontstaan. Deze duinen liggen ten noorden van het dorp en de polder. Na 1850 zijn er in het oosten veel nieuwe duinen ontstaan, zoals de Kobbeduinen en het Willemsduin. In de nieuwe duinen zit meer kalk dan in de oude. In het noordwesten vind je de hoogste en breedste duinen. Naar het oosten worden ze lager en smaller. De stuifdijk langs het strand is door mensen aangelegd. Op Schiermonnikoog zijn ook enkele langgerekte duinvalleien, de zogenaamde gloppen of glappen.

De duinen op Schiermonnikoog lijken veel op die van de andere waddeneilanden. Er is één verschil. In de duinen op Schiermonnikoog zit meer kalk in de grond dan op andere eilanden. Dit zorgt voor andere planten. Duindoorn en meidoorn houden van kalk en zijn dan ook veel te zien op Schiermonnikoog. Deze struiken dragen bessen en bieden naast de vlier en braam voedsel en beschutting aan veel zangvogels voedsel en beschutting.

Nieuwe duinvorming vindt plaats op het strand en in de zeereep aan de Noordzeekant van het eiland. Water en wind voeren zand aan, dat neerdaalt in de luwte van biestarwegras en helm. Soms helpt de mens een handje met takkenschermen en helmaanplant. Nieuwe duintjes worden vaak aangetast door de herfststormen en verdwijnen dan al snel weer.

Digitale excursie door de Duinen van Texel, IVN

Het Waddeneiland Texel heeft een afwisselend landschap. Bossen, heidevelden, kwelders en uitgestrekte zandvlaktes vind je hier vlak bij elkaar. Tussen de droge duinen zijn er natte duinvalleien. Het bekendste zijn de unieke kreken- en kweldergebied de Slufter en de grote zandplaat De Hors. Bewonder hier wel tachtig vogelsoorten, onder andere de lepelaar, de dwergstern en de velduil. Kijk voor de excursie op de website van IVN..

read more

Waardebon donateurschap

Speciale actie! Is er iemand jarig in de familie? Geef je vader, moeder, zusje of oom een cadeaudonateurschap. Deze pdf kun je uitprinten om het cadeau, met een strik erom, te geven.

read more

Geel walstro, kaas en kleur

Geel walstro; Lady’s Bedstraw. Foto: Nico van Kappel

Geel walstro, Galium Verum ook wel Echt Walstro genoemd,een prachtige algemeen in duin voorkomende plant die tot wel 120 cm hoog kan worden. De plant ruikt naar honing en in het duin noemt men deze ook wel keverseten. Galium komt van het Grieks, gala=melk en verum=echt.

De plant kan worden gebruikt om melk te doen stremmen. Met de kleurstof uit de bloemen wordt Double Glouchester kaas geelachtig, oranje gekleurd en geeft er ook een speciale smaak aan. In Schotland wordt de plant nog als natuurlijke verfstof gebruikt geel van de bloem en rood van de wortel. En tot slot een spreuk die niet ieder kent: Witte paarden hebben veel stro nodig.

read more

Oeverzwaluw, de kleinste in Europa

Foto: vogeldagboek.nl

Herkenbaar aan  de bruine borstband. Ze broeden in kolonies van meer dan 50 paren, die tijdelijk zijn. Oeverzwaluwen overwinteren veelal in Afrika. De omstandigheden in de Sahel, waar zij van juli tot oktober naar toe trekken, bepalen min of meer de aantallen hier. Geschat op rond de 20.000 broedparen. Zij broeden in stuivend duin, rivier en beekbeddingen die er steeds minder zijn. Zij graven hierin hun nestgangen en holen. Er worden in toenemende mate oeverzwaluw wanden gebouwd om meer broedplaatsen mogelijk te maken.

Muggen en insecten, welke vaak boven water worden gevangen vormen hun voedsel. En 1 zwaluw eet wel 50.000 insecten per week, effectievere muggenvangers zijn er haast niet.

Een quote van Andre Demedts: De liefde is als een vogel in de lucht, niemand kan haar dwingen uit onze handen te komen eten.

read more

Struikheide

In een warme zomer zonder veel neerslag verliezen de droge duinen hier en daar soms veel aan kleur. Planten beginnen te verdrogen, bloemen verleppen of vallen af. Maar het is wel dè tijd voor de struikhei! Vooral in het kalkarme district, de duinen tussen Bergen en Den Helder en op de Waddeneilanden kleuren grote stukken duin paars. Meer zuidelijk in ons land vinden we de soort sporadisch in oudere, ontkalkte binnenduinen. Het is de moeite waard eens goed naar een bloeiende struik te kijken. Aan de honderden langgerekte bloeitrossen hangen tientallen fraai gevormde kelkjes. Samen kleuren die het landschap paars. Die bloempjes worden veelvuldig bezocht door talloze soorten insecten: honingbijen, wilde bijen en vlinders. Daarbij ook een opvallende vlinder die zijn naam aan de plant dankt, de heivlinder.

Duin, Zomer 2019

read more

Strandreservaat Noordvoort: het begin is er.

Foto: Noordvoort

Noordvoort heeft eerder dit jaar veel aandacht gekregen in de media. Aanleiding was het besluit van bestuurders om medewerkers van de Formule 1 toe te staan over het strand en dwars door het strandreservaat van Noordwijk naar Zandvoort te rijden. Noordvoort is daarmee op de kaart gezet sinds het precies een jaar geleden officieel werd geopend.

Om aan de Hollandse kust het oorspronkelijk duinlandschap weer een kans te geven zijn op diverse plaatsen initiatieven ontwikkeld om de dynamiek in het duin terug te brengen. Zand moet bewegen om de achterliggende duinen van nieuwe impulsen te voorzien. Op de grens van Noord en ZuidHolland is dit herstel in eerste instantie door Waternet aangepakt. Op verschillende plaatsen is de zeereep kaal gemaakt door begroeiing en wortels weg te halen. Hiermee werd het project Noordvoort fase 1 op de grens van Zandvoort en Noordwijk geboren. Waternet heeft vanuit haar verantwoordelijkheid als natuurbeheerder van de Amsterdamse Waterleidingduinen in samenwerking met beheerders en overheden fase 1 gerealiseerd. Wind kreeg weer vat op het duin en het zand is gaan verplaatsen waardoor diepe stuifkuilen en kerven in het duin zijn ontstaan. Na een aanvankelijk matig resultaat en nog een keer ruimen van wortels en losmaken van het duin, is het zand goed in beweging gekomen. Het overstuiven naar het binnenland is begonnen. Inmiddels, in 2019, heeft ook Staatsbosbeheer in kader van PAS, in het zuidelijke deel van Noordvoort, grote oppervlaktes in de reep kaal gemaakt om het natuurlijke verstuivingsproces op gang te brengen.

Om de bezoekers met het dynamische duin kennis te laten maken heeft Waternet op het hoogste duin een prachtig uitkijkpunt gemaakt. Vanaf het fietspad tussen de Langevelderslag en Zandvoort is dit punt via een schelpenpad goed bereikbaar. Het ligt niet alleen midden tussen de stuifkuilen maar geeft een prachtig uitzicht over de wijde omgeving. Met de zee in de rug zie je de hele Amsterdamse Waterduinen aan je voeten liggen. Met de Hollandse luchten er boven is het een geweldig panorama van de wijde omgeving. Op het uitzichtpunt is het effect van verstuiven goed te zien en te beleven.

Omdat het duingebied op de grens van Noordwijk en Zandvoort een relatief rustig gebied is leent het zich goed om het strand erbij te betrekken. Daarom is in het Natuurbeleidsplan van de gemeente Noordwijk in 2006 op initiatief van de Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming Noordwijk (VNVN) een strandreservaat opgenomen. Dit plan, fase 2 van Noordvoort, is unaniem door de gemeenteraad aangenomen en de vereniging is na de opening van het uitzichtpunt in 2013 aan de slag gegaan om het strandreservaat te realiseren. Het lukte echter in eerste instantie niet om de politiek in beweging te krijgen. Dat ging pas goed toen het Eneco Luchterduinen in 2015 een subsidie (€ 10.000) ter beschikking stelde om een plan en budget op te stellen waarmee wethouders en gemeenteraden over de streep konden worden getrokken. Inmiddels had de VNVN actieve steun gekregen van Waternet, Hoogheemraadschap Rijnland, Staatsbosbeheer, Rijkswaterstaat, Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland en IVN Zuid-Kennemerland. Samen met vertegenwoordigers van de gemeentes Noordwijk en Zandvoort werd een projectgroep gevormd die door de gemeente Noordwijk wordt getrokken.

Foto: Noordvoort

Noordvoort is gecreëerd voor natuurbeleving en als reservaat voor bijvoorbeeld vogels en mogelijk zeehonden. Daarvoor is drie (3) kilometer strand visueel afgebakend; bezoekers worden door de samenstelling van het reservaat verleid om het rustgebied niet te betreden maar gebruik te maken van de passage over de zeereep, waar een wandelpad is aangelegd met aparte toegangen en twee uitzichtpunten. Op 8 mei 2019 is Noordvoort officieel geopend.

Hoe gaat het nu met strandreservaar Noordvoort?

Een strandreservaat beschermen, zelfs als dat de steun van betrokken provincies en gemeentes heeft, is niet eenvoudig. Dit jaar was het voor de Formule 1 dat het strand zou worden gebruikt. Maar er zijn helaas meer van dit soort voorbeelden. Al in 2014 en 2015 moest er tot de Raad van State worden geprocedeerd om trainende sulky’s van het strand te weren. Op dit moment gaat het om mountainbikers en paarden die de nieuwe gemeenteraad van Noordwijk op het strand en Noordvoort wil toelaten. Zelfs een unaniem besluit van de gemeenteraad in het verleden is geen waarborg dat het strandreservaat veilig is, zo blijkt.

Er wordt nog steeds gewerkt aan verbeteringen van Verbodsbepalingen in de Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV), zoals: honden aan de lijn, verboden te vissen, geen schelpenvisserij etc. In het verlengde daarvan is er steeds meer behoefte aan gecoördineerd beleid voor handhaving van die regels. Er zijn namelijk veel instanties betrokken bij de handhaving, die cruciaal is om een gedragsverandering bij bezoekers voor elkaar te krijgen. Dat laatste blijkt niet eenvoudig. Sommige mensen vinden het een uitdaging om te controleren of informatieborden gesloopt kunnen worden terwijl veel hondenbezitters hun viervoeter alleen maar willen laten struinen in het natuurgebied.

Van een andere orde, maar erg belangrijk, is de ervaring dat bezoekers over een redelijke lichamelijke conditie moeten beschikken om de wandelroute over de zeereep te kunnen volgen.

Noordvoort is een indrukwekkend project en een goed voorbeeld van de hulp die wij mensen kunnen geven aan de ontwikkeling van de natuur.

Voor het welslagen van het project moeten bezoekers daarvan worden overtuigd. Er wordt daarom hard gewerkt aan nieuwe borden en een educatieve video.

Daarnaast dienen de regels ter bescherming van het gebied worden gehandhaafd.

Maar er zijn ook nieuwe ideeën nodig. Kunnen bijvoorbeeld extra paden en vlonders niet helpen om wandelaars door het gebied te leiden? Misschien moeten bepaalde gedeeltes zelf wel worden afgesloten om zo de nodige rust te geven aan rustende of misschien broedende vogels?

Er is nog veel te doen vooraleer Noordvoort een echt succes genoemd kan worden, maar: het begin is er.

In samenwerking met Leo Schaap (Noordwijk, 2020, projectgroep Noordvoort).

read more

Vernieling vochtige duinvalleien door bestrijding Watercrassula

Watercrassula is een plantje uit Australië dat op een of andere manier terecht is gekomen in de duinen van Terschelling – voor het eerst werd het in 2012 gezien – en daar grote gebieden overwoekert. De provincie Friesland heeft besloten dat het afgelopen moet zijn. En als de Friezen zich iets voornemen zal het gebeuren ook: ‘by elke kosten’.

Crassula helmsii, Watercrassula, is een exoot, die behoort tot de familie van de vetplanten. Het plantje groeit op vochtige tot natte, voedselarme zandbodems, en kan in korte tijd een enorme plantenmassa produceren. Daarbij verdringt het plantje de inheemse flora, zoals pioniersplanten die zich proberen te vestigen in de vochtige duinvalleien. Wat ook bijdraagt aan de verspreiding is dat elk stukje van de plant dat achterblijft voor een nieuwe plant zorgt. Vogels met kleine stukjes aan hun poten geplakt of mensen aan hun schoenen, verspreiden het plantje dus ook. Kortom, Watercrassula is echt een probleem en er is geen eenvoudige manier om ervan af te komen, als dat sowieso al lukt.

In 2017 is geprobeerd zout water uit zee de valleien met de groeiplaatsen in te pompen omdat Watercrassula niet tegen zout water kan. Maar het zout uit het zeewater loste op in het ecosysteem en leidde niet tot voldoende verzilting.

In oktober 2018 werd besloten de zaak drastischer aan te pakken. Daarbij werd de Stichting Bargerveen ingehuurd en het bedrijf Soontiens uit Eindhoven, gespecialiseerd in het bestrijden van het woekerplantje. In de duinvalleien met veel Watercrassula werd de vegetatielaag met de plantjes volledig verwijderd, het zand met de plantjes begraven in een duinterrein met een vegetatie van grijze duinen, die eraan opgeofferd werd. Feitelijk was er sprake van een soort uitruil van zand, doordat het zand uit de kuil waarin de plantjes werden begraven werd gebruikt om de bodem van de geplagde vallei op te vullen. Door deze methode werd niet alleen de crassula verwijderd, maar ook de natuurlijke valleibodem, inclusief de zadenbank van de natuurlijke pioniervegetatie.

Om dit probleem op te lossen werd voorgesteld een zadenbank van elders te halen en deze in het schone zand uit te strooien, met name zaden en plantenresten van hoge waterplanten. Deze zouden vervolgens de crassula verhinderen om te groeien. Ook in dit geval heeft elk voordeel helaas een nadeel. Al geruime tijd probeert Staatsbosbeheer namelijk de groei van pioniersoorten te stimuleren door de duinvalleien te plaggen en op te schonen. Als die volgroeien met hoge planten is herstel van waardevolle pioniervegetatie ook niet meer mogelijk.

De Watercrassula vestigde zich op Terschelling in enkele valleien bij Midsland aan Zee, maar breidde zich snel uit naar andere valleien, waaronder het Waterplak, met kolonies van Aalscholver en Lepelaar. In het droge jaar 2018 werden de valleien gedurende de hele zomer drooggepompt waarbij het water werd afgevoerd naar zee. In het Waterplak was de bestrijding niet succesvol, de groeiplaatsen breidden zich uit tot een oppervlak van 8 hectare (de vallei is betrekkelijk voedselrijk door vogelmest). In 2019 is het Waterplak volgens dezelfde methode onder handen genomen, samen met de vallei Onder de Draad. Deze laatste vallei is inmiddels omgevormd tot een droog duin waarin de plantjes zijn begraven. Het benodigde zand voor het opvullen van de verwijderde vegetatielaag werd van her en der op het eiland aangevoerd, deels uit de zeereep.

Daarnaast zijn in een steeds groter aantal valleien het afgelopen jaar kleine groeiplaatsen aangetroffen, die voorlopig worden bestreden door “handpicking” (handmatig verwijderen). In het Meisterplak is dit niet succesvol geweest, waardoor ook deze vallei nu machinaal wordt opgeschoond op bovenstaande wijze.

Vijf miljoen euro is er inmiddels door de provincie besteed aan de opruiming van het woekerende plantje.

Om praktische redenen is er ‘even’ aan voorbij gegaan dat het Terschellingse duin Natura 2000-gebied is en dus wettelijk beschermd moet worden voor al te gortige ingrepen. Feitelijk had vanaf het begin de vraag nooit mogen zijn: hoe bestrijden we Watercrassula, maar: hoe bestrijden we het op een natuurlijke manier. Niet dat het antwoord daarop makkelijk zou zijn geweest. Helaas is tot nu toe geen enkele methode effectief gebleken, niet op Terschelling maar ook niet op andere plaatsen in Nederland. Zelfs ‘by elke kopen’ helpt voorlopig niet.

In samenwerking met Piet Zumkehr, duinconsulent Terschelling.

H.H. van Kleef E. Brouwer J.M.M. van der Loop M. Buiks E.C.H.E.T. Lucassen, Stichting Borgerveen, 2017.

Janneke van der Loop Hein van Kleef Johan van Valkenburg Lisette de Hoop Baudewijn Odé & Rob Leuven

De levende natuur, jaargang 118, nummer 4, p150 t/m 153.

read more

Langs de Europese duinen

Duinbehoud interviewt Dorien Rebergen die met haar auto langs de kust van Europa is gereden.

Welke route heb je gereden?

Ik ben begonnen in Tarifa, de zuidelijkste punt van Spanje, waar je bij mooi weer Marokko ziet liggen. Hier begon ik mijn reis langs de Europese westkust van: Spanje, Portugal, Spanje, Frankrijk, België, Nederland, Duitsland, Denemarken, Noorwegen tot de Noordkaap. En vandaar reed ik in twee weken 3.300 kilometer terug via Noorwegen, Zweden, Denemarken, Duitsland en Nederland.

Foto: Playa de Bolonia Spanje

Wat is de reden dat je deze reis wilde maken?

Twee redenen. Een: ik groeide op tussen de Utrechtse Heuvelrug, de Grebbelinie bij de Rijn en de Gelderse Vallei. En in de zomer gingen we naar de Nederlandse Kust, naar Walcheren in Zeeland. Zo ontstond mijn liefde voor de zee, het strand en natuurlijk de duinen. Later ging ik ook vaak naar Wijk aan Zee. Dagenlang fietsten we door de duingebieden zoals de nog steeds prachtige Kennemerduinen. Tip: fiets de LF-1 route, van Den-Helder tot Sluis, 330 kilometer aan fietspaden soms dwars door de duinen. Ik ben het gelukkigst aan zee, op het strand in de Hollandse Duinen!

En de tweede reden: ooit zag ik op MTV een duo dat van Gibraltar naar de Noordkaap liftte. Ik dacht ”… dat wil ik ook … maar dan langs de kust”. Pas toen later iemand mij vroeg wat mijn droom was, heb ik dit idee omgezet in een actie. Het leek mij fantastisch elke dag de zon in de zee zien zakken.

Hoelang en met wie ben je gaan rijden?

Ik reed alleen en af en toe reden vrienden een stuk mee. Ik had twaalf jaar geen auto gereden. Dus ik moest wel weer even wennen aan de weg en mijn huurauto. Maar dat ging allemaal goed. Ik reed de route in dertien weken: 14.211 kilometer, inclusief heen- en terugreis. Op 29 april vertrok ik uit Utrecht en ik was drie maanden later op 29 juli weer thuis.

Foto: Dune du Pilat Frankrijk

Wat is het mooiste wat je hebt gezien?

Die vraag krijg ik vaak. In de eerste plaats is de totale reis erg bijzonder geweest. Weken langs de kust rijden, met aan de linkerhand alleen maar water, nieuwe gebieden ontdekken, mensen ontmoeten en de zee en de duinen zien. Elke dag!

Als ik een paar prachtige gebieden mag noemen, van zuid naar noord:

  • Het mooiste strand en duingebied in het zuiden van Spanje: Playa de Bolonia, waar de koeien op het strand nog net niet de kleine schildpadden vertrappen en het hostel óp het strand staat. Maar vergeet dat ik dit heb gezegd, want het moet eigenlijk een geheim blijven, deze mooie rustige plek.
  • De Alentejo, het stuk tussen Sagres en Lissabon aan de Portugese kust. Vanwege de prachtige natuur. En de leuke dorpjes en lieve relaxte mensen. Dit is trouwens een geliefd gebied bij wandelaars.
  • Galicië in Noordwest-Spanje. Met de smalle kustwegen, de waanzinnige natuur en natuurlijk de overheerlijke tapas.
  • Voor mij was het een grote wens om ooit eens naar het eiland Il de Ré in Frankrijk te gaan. Daar heb ik een fiets gehuurd en me enorm verkeken op de afstanden en vooral de wind, maar wat een mooie plek!
  • En ja, Noorwegen, de Lofoten en de Noordkaap: dit is echt spectaculair! Het laatste stuk, van Bergen naar de Noordkaap, ging ik met de Hurtigruten: een postschip dat ook passagiers meeneemt. Zes dagen lang op de boot met af en toe een uitstapje tijdens het laden en lossen van het schip. En dan … boven de poolcirkel waar het in de nacht licht blijft, omdat de zon niet ondergaat.

Maar toch … is de mooiste kust – de plek waar ik het aller-gelukkigst ben – de Zeeuwse kust. De droom waar ik nu aan werk, is een huis met een veranda bij de duinen in Zeeland. Ik heb alle kusten van West-Europa gezien, maar wij hier in Nederland hebben echt de mooiste kust! Ik zag laatst een post op Instagram van een Amerikaan bij een foto van het Terschellingse strand en duinen met de opmerking dat “The Dutch sandy beaches are the best kept secret in de world”.

Foto: Dishoek Zeeland

In welke landen lijkt de kust qua duinen op de Nederlandse kust?

Dat zijn delen van de Franse, Belgische en de Deense kusten. Hier heb je hetzelfde zicht en gevoel als in onze Nederlandse duinen. Zoals het glooiende duinlandschap met vooral lage begroeiing. De meeuwen. De fietspaden. De wind. De zandstranden. En ook, de bunkers uit WO II. Aangelegd door de Duitsers destijds: de bekende Atlantikwall. De historie en de Noordzee is toch wat deze kust bindt. Gek genoeg heb je ook in Zuid-Noorwegen een gebied – ‘Jaeren’- licht glooiend met brede zandstranden.

Heb je plannen om weer op pad te gaan?

Ik heb nog geen concrete plannen. Maar ik ga sowieso elk jaar een paar keer naar onze kust. Zeeland moet ik bijvoorbeeld minimaal eenmaal per jaar zien. Misschien dat ik nog een keer de LF1 fietsroute van Den Haag naar het noorden van Frankrijk fiets. En dan logeren via VriendenopdeFiets.nl.

Ken je de Stichting Duinbehoud?

Ik ken Duinbehoud (nog) niet heel goed, maar waar jullie voor staan, spreekt mij heel erg aan. Het behoud van de duinen is super belangrijk. Om zoveel redenen. Bescherming. Watervoorziening. En vooral vanwege de schoonheid. Wandelen, fietsen of gewoon zitten en over de zee turen. Zelfs na mijn fantastische reis langs de Europese westkust, staan onze duingebieden bij mij op 1! Ik hoop dan ook van harte dat we deze schoonheid behouden. Dat onze duinen en kustgebieden niet helemaal worden volgebouwd. Iedereen die zich daar voor inzet, draag ik een warm hart toe!

read more

De Strandplevier

De Strandplevier is, zijn naam zegt het al, een vogel die leeft op het strand. Hij behoort tot de steltlopers en is iets kleiner dan een spreeuw. De strandplevier zoekt zijn voedsel, als insecten, slakjes, kreeftjes, tussen het aanspoelsel en langs de waterkant. Hij bouwt zijn nest op schelpenbankjes tussen heel jonge duintjes, en brengt daar zijn jongen groot. Door de grote recreatiedruk op de stranden en afname van de plaatsen waar jonge duintjes op het strand ontstaan, is de strandplevier, wegens gebrek aan rustige broedplaatsen, heel zeldzaam geworden. Daarom zijn initiatieven gestart om kansrijke stranden in te richten als broedstrand voor de strandplevier en andere strandbroeders. Een voorbeeld hiervan is het project ‘Groene Stranden’, waar Duinbehoud aan meedoet.

Vanaf eind maart keren de strandplevieren vanuit hun overwinteringsgebieden in Zuidwest-Europa en Noordwest-Afrika terug naar de broedgebieden in Nederland, feitelijk het Deltagebied in Zeeland. Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw is hun aantal met 75% afgenomen, op dit moment zijn er minder dan 200 broedparen. Dit komt allereerst omdat de stranden steeds vaker gebruikt worden door mensen. De recreatiedruk wordt elk jaar intensiever, noemen we dat verhullend voor onze houding om geen concurrentie te dulden van ‘vogels’. Daarnaast is er een natuurlijke oorzaak omdat er steeds minder strand is waar nog jonge duintjes ontstaan, die strandplevieren graag gebruiken voor hun broed.

Van oudsher dachten wij mensen dat het belangrijk was om te voorkomen dat duinen zich konden verplaatsen. Tegenwoordig streeft men er echter naar om dat juist te stimuleren door zogenaamd dynamisch kustbeheer. Daardoor krijgt de wind weer vrij spel en verplaatsen duinen zich steeds waardoor continu nieuwe natuur kan ontwikkelen.

Strandplevieren geven de voorkeur aan schelpenbankjes tussen jonge duintjes om te broeden. Ze doen dat ook graag met meerdere koppels en vormen een broedkolonie.

Als de tijd daar is wordt er een kuiltje in het zand gedraaid waarin meestal drie eitjes worden gelegd, die door hun schutkleuren nagenoeg onzichtbaar zijn. Bedoeld om eierrovers als kraaien en meeuwen om de tuin te leiden, zijn ze ook onzichtbaar voor wandelaars met vaak rampzalige gevolgen.

Na een maand komen de eitjes uit waarna vooral het mannetje de kuikens beschermt tegen kou en regen maar ook naderend gevaar. Na weer een maand kunnen de kuikens vliegen. In de nazomer verzamelt de hele groep jong en oud zich voor de rui waarna ze weer naar hun winterverblijf vertrekken.

Strandplevieren hebben het niet makkelijk met ons mensen. Wij zullen ze echt moeten helpen om te overleven. Gelukkig worden daarvoor steeds meer initiatieven genomen.

Bijvoorbeeld op het Zeeuwse Verklikkerstrand, een prachtig natuurlijk aangroeistrand waar volop jonge duintjes worden gevormd, ideaal broedgebied voor de Strandplevier. Staatsbosbeheer heeft, in overleg met de gemeente Schouwen-Duiveland, in 2018 voor het eerst enkele stukken van het Verklikkerstrand afgezet met palen en touw én informatieborden bij de afzettingen geplaatst. Helaas bleek dit niet afdoende voor broedsucces. Half april 2019 heeft Staatsbosbeheer opnieuw delen van het Verklikkerstrand afgezet. Inmiddels was de Vogelbescherming aangehaakt met het project ‘Strandbroeders’, en werd in samenwerking met de Natuur- en Vogelwacht Schouwen-Duiveland de werkgroep ‘Strandbroederhoeders’ opgericht; ook de duinconsulent Schouwen-Duiveland was hierbij betrokken.

De Strandbroederhoeders, herkenbaar aan hesjes en badges, hebben in groepjes van twee op vrijdag en in het weekeinde de wacht gelopen op het Verklikkerstrand. Zij gaven voorlichting aan strandbezoekers, spraken hen aan op ongewenst gedrag, bijv. als ze de hond los lieten lopen op het broedstrand, en monitorden de broedresultaten. Natuurlijk maakten lang niet alle strandplevieren hun nest binnen de afzetting. De Strandbroederhoeders zagen dat nesten buiten de afzettingen snel verloren gingen en daarom is gestart met individuele bescherming van deze nesten. Kleine paaltjes met touw ertussen werden rondom het nest geplaatst en dat werkte goed. Tegen de tijd dat de kuikens verwacht werden, werden kuikendakjes bij de nesten geplaatst; de kuikens kunnen onder de dakjes schuilen als het regent of erg warm is. De bescherming was redelijk succesvol: in de nazomer van 2019 vlogen enkele jonge strandplevieren op het Verklikkerstrand uit.

Dit jaar wordt de bescherming voortgezet en uitgebreid: de afzettingen zijn geplaatst en de Strandbroederhoeders zijn weer actief. Door een financiële bijdrage uit het project ‘Groene Stranden’ zijn gazen nestkooien en wildcamera’s aangeschaft, teneinde de nesten beter te beschermen tegen eierrovers als diverse soorten vogels en marters. Daarnaast lopen er meerdere onderzoeksprojecten die beter inzicht moeten geven in nog effectievere methodes om de strandplevieren te beschermen.

Eind maart zijn de strandplevieren teruggekeerd op het Verklikkerstrand, zelfs meer dan vorig jaar. Wellicht troffen ze als gevolg van het coronavirus een rustiger strand aan dan normaal; elk nadeel heeft ook een voordeel, of zoiets. De Zeeuwse strandbroederhoeders zullen hopelijk straks heel veel meer strandplevieren zien vertrekken.

In samenwerking met Margo van der Meulen, duinconsulent Schouwen-Duiveland.

read more
Back To Top