skip to Main Content

Kennemerduinen

Centraal in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland liggen de Kennemerduinen. Dit gebied wordt beheerd door PWN  en behoort tot de mooiste duingebieden van Zuid-Kennemerland. De Kennemerduinen zijn te bereiken via de hoofdingangen Koevlak bij Overveen, Parnassiaweg in Bloemendaal aan Zee en Bleek en Berg in Bloemendaal.

Laat Het Zand Verder De Duinen In Waaien

Laat het zand verder de duinen in waaien

New Scientist, donderdag 25 oktober 2018

Sinds de jaren negentig ligt onze kustlijn vast, omdat de duinen zijn volgeplant met helmgras. Dat is veilig, maar niet goed voor de natuur, aldus hydroloog Yvonne Smit. Zij pleit daarom voor dansende duinen.

Onze duinen fungeren als een beschermwal tegen de Noordzee. Dat nemen we haast als vanzelfsprekend aan, maar van nature bestaat het voorste deel, aan de zeekant, uit aangewaaid zand met hier en daar wat helmgras. Dat helmgras houdt het zand enigszins vast, waardoor het een dynamisch geheel is. Verderop zijn de duinen ‘vaster’, met meer vegetatie. Sinds het einde van de middeleeuwen hebben we in Nederland het helmgras op grotere schaal geïntroduceerd om onze duinen te fixeren en zo het binnenland te behoeden voor overstromingen. Hierdoor is het meest zeewaartse duin op een dijk gaan lijken. Goed voor de veiligheid, maar er zijn ook nadelen, vindt Yvonne Smit, hydroloog aan de Universiteit Utrecht.

 

Wat is er mis met onze duinen?

‘Als we kijken naar kustverdediging is de huidige situatie goed. Het helmgras fixeert de duinen en als ergens een zandtekort is, spuit Rijkswaterstaat dat bij. Hiermee bestrijden ze erosie van de duinen, maar aangroei van de duinen wordt niet gestimuleerd. Nu blijft het aangewaaide zand voor de duinen liggen, waarna het weer terugwaait of tijdens een storm wordt meegenomen door de zee. Eigenlijk hoort dat zand verder de duinen in te waaien.’

 

En waarom zouden we dat willen?

‘Op dit moment is de bodem in de duinen erg voedselrijk. Dat klinkt positief, maar van nature zijn duinen juist voedselarm. De natuurlijke vegetatie is daarop aangepast. Als er aan de zeekant meer zand aanwaait, worden de duinen daar voedselarmer en kalkrijker. Dan komen de oorspronkelijke plantjes en beestjes die dat prettig vinden terug. Dat zie ik heel duidelijk bij Zuid-Kennemerland, waar drinkwatermaatschappij PWN en mijn onderzoeksgroep de duinen monitoren. Daar heeft PWN stuifsleuven gemaakt om te zien wat dat met het landschap doet.’

 

Stuifsleuven? Wat zijn dat?

‘Ze hebben een deel van de voorste duinen weggehaald, door het helmgras te verwijderen en een deel van het duin af te graven. Zo ontstaat een opening waardoor zand naar binnen kan waaien. Zo’n stuifsleuf heeft een V-vorm en is ongeveer honderd meter breed. Na verloop van tijd wordt het meer een U-vorm, maar de diepte en de breedte blijven gelijk. Naar het binnenland toe is daar bos, maar steeds meer naar de duinen toe verdwijnt dat bos. Daar worden het struikjes en op een gegeven moment meer gras. Ook vind je er de ‘natte duinvallei’, waar het zoete grondwater opkomt. En dan weer veel meer naar de duinen toe, waar ze die stuifsleuven hebben aangelegd, daarachter heb je zandvlaktes. Voor de biodiversiteit is dat heel goed.’

‘Als er meer zand aanwaait, komen de oorspronkelijke planten en dieren terug’

En rondom die stuifsleuven blijven de duinen wel stabiel?

‘Eromheen fixeert het helmgras de duinen nog wel. En door de sleuf heen waait het zand. Daarachter komt het zand in grote lobben te liggen. Die zouden zich kunnen omvormen in paraboolduinen, die gaan lopen.’

 

Lopende paraboolduinen? Wat zijn dat?

Paraboolduinen zijn duinen gemaakt door wind en vegetatie. De zandkorrels worden op de kop door de wind vooruit geduwd. Aan de zijkant is het transport minder door vegetatie. En dat, ja, dat zorgt voor een paraboolvorm. Die duin begint onder invloed van de wind landinwaarts op te schuiven. Veel paraboolduinen van nu zijn al in de middeleeuwen ontstaan.’

 

En wat hebben we aan lopende duinen?

‘Nou ja, het ziet er leuk uit in het landschap. Maar het heeft ook nut. Die stuifvlakten zijn dus goed voor verschillende flora en fauna. Daarnaast hoogt het achterland zich op. Dan krijg je een wat bredere duinrij. Wij proberen nu uit te zoeken hoe die dynamiek zich ontwikkelt. Misschien bouwen de nieuwgevormde duinen zelfs meer uit en dat zou op den duur weer beter zijn voor de kustveiligheid. Dus in tegenstelling tot wat je zou denken, is er uiteindelijk waarschijnlijk helemaal geen tegenstelling tussen veiligheid en biodiversiteit.’

 

Hoe reageren andere wetenschappers op uw experiment?

‘Sommigen zijn ervan overtuigd dat als we zo’n stukje duin weghalen, de zee meteen komt binnendringen. Maar zo ver kunnen we het helemaal niet laten komen, want in de wet staat vast dat de kust op kracht moet zijn, waar de kustlijn moet liggen en hoeveel zand er ter bescherming voor nodig is. Het is nu zo veilig, dat het met een paar stuifsleuven nog altijd ruimschoots veilig is, zeker als de achterliggende duinen kilometers breed zijn. Die stuifsleuven liggen ook nog ver boven de zeespiegel. Maar inderdaad, dat zullen we steeds goed moeten blijven uitleggen.’

 

The Scientist.

 

Foto: Ronald van Wijk

Lees meer
Circuit Zandvoort Bedreigt Rust In De Duinen

Circuit Zandvoort bedreigt rust in de duinen

Bezoekers van de Kennemerduinen en de Amsterdamse Waterleidingduinen en bewoners van Zandvoort en omliggende gemeenten ondervinden ernstige overlast van het circuit. Ook broedvogels en andere dieren in de duinen hebben last van het geluid. Duinbehoud vreest dat dit nog erger wordt met de komst van de Formule 1 naar Zandvoort. Zij heeft in het verleden actie gevoerd om de geluidsoverlast binnen de perken te houden en dat is nu weer hard nodig! Mede daarom zoekt Duinbehoud nieuwe vrijwilligers voor Zandvoort en de Amsterdamse Waterleidingduinen.

De infrastructuur rond Zandvoort is niet berekend op de bezoekersaantallen die naar een Formule 1 race komen. Dat zal tot grote verkeersoverlast leiden. Het toenemende autoverkeer zal bijdragen aan de luchtverontreiniging (met onder andere stikstofoxides), die in de huidige situatie al te hoog is en de duinnatuur beschadigt. Arnoud van der Meulen, manager van Duinbehoud: “Ideaal gezien wordt het circuit verplaatst naar een plek waar het minder overlast veroorzaakt, de bereikbaarheid beter is en de geluidsnormen minder knellend zijn. Zolang dat niet zo is, streven we naar handhaving van de geluidsnormen en beperking van de overlast.“

Duinbehoud beschermt al ruim veertig jaar het Nederlandse kustlandschap. Zij doet dit door in gesprek te gaan met (lokale) overheden, terreinbeheerders, projectontwikkelaars en brancheorganisaties, en ze gevraagd en ongevraagd advies te geven. Daarnaast neemt Duinbehoud deel aan campagnes en acties, en zal hierbij gaan samenwerken met andere natuur- en milieuorganisaties. De nieuwe missie en visie is uitgewerkt op lokaal niveau, met plannen en adviezen voor ieder duingebied. Arnoud van der Meulen: “Behalve het binnen de perken houden van de overlast van het circuit streven we voor Zandvoort en omgeving naar een goede zonering van kustbebouwing, waarbij voldoende ruimte is voor rust en natuur. Ook de binnenduinrand zetten we ons in voor het behoud en herstel van landschap en natuur, zoals landgoedbossen, bloemrijke graslanden en herstel van de waterhuishouding en duinbeken. We verzetten ons hier tegen oprukkende bebouwing. We steunen project Noordvoort, waarin de zeereep dynamisch is gemaakt en waarbij strandwandelaars worden verleid om niet over het strand, maar door de duinen te lopen. Zo ontstaat een rustig strand voor vogels en andere dieren.“

In Zandvoort en de Amsterdamse Waterleidingduinen is Duinbehoud hard op zoek naar versterking om vorm te geven aan deze ambitieuze agenda.  Wij zijn op zoek naar verschillende vrijwilligers met kennis van de volgende gebieden: ecologie, belangenbehartiging, communicatie, bestuursrecht of milieurecht.

Platform Rust Bij De Kust is een petitie gestart om de verkeers- en geluidsoverlast van het Circuit Zandvoort terug te dringen. Teken de petitie via deze link

Foto: Theo Westra

Lees meer
Begraafplaats

Begraafplaats

De gemeente Velsen heeft, op aandringen van de Stichting Duinbehoud, de mogelijkheid geschrapt om in het duingebied Duin en Kruidberg een (natuur)begraafplaats te realiseren. Al eerder had de beheerder van dit duingebied, Natuurmonumenten, daarvoor een vergunningaanvraag ingediend bij de provincie. De Stichting Duinbehoud had daar bezwaar tegen aangetekend, omdat zij schade voorzag aan het natuurgebied. Schade als gevolg van graafwerkzaamheden en een toename van bezoekersaantallen. Na intern beraad en overleg met de Stichting Duinbehoud heeft Natuurmonumenten besloten om de vergunningaanvraag in te trekken. Daarop kon de gemeente Velsen niet veel anders doen dan ook het (verouderde) bestemmingsplan Duingebied aanpassen aan de nieuwe situatie.

Marc Janssen

Consulent Kennemerduinen
Stichting Duinbehoud

foto: Regionaal Archief Alkmaar

 

Lees meer
De Boommarter In De Duinen

De boommarter in de duinen

Boommarter, foto: wikimedia Dani KropivnikDe boommarter begint een echte duinsoort te worden. De eerste waarnemingen waren tien jaar geleden in Zuid-Kennemerland. Daarna volgden meldingen uit Noord-Kennemerland en de duinen bij Noordwijk. Bij Wassenaar waren tot voor kort alleen sporen gevonden. Tot afgelopen zomer medewerkers van waterleidingbedrijf Dunea op verschillende plekken in Berkheide en Meijendel een boommarter in levenden lijve zagen. Vorig jaar kwamen ook de eerste meldingen uit de duinen bij Den Helder. Boommarters komen nu dus in vrijwel alle Hollandse ‘vastelandsduinen’ voor. Hoeveel precies is moeilijk te zeggen, maar het zullen er al gauw enkele tientallen zijn.

Schuwe nachtdieren
De kans om zelf een boommarter tegen te komen is klein. Het zijn schuwe dieren met een groot territorium en ze zijn vooral ’s nachts actief. Alleen in het late voorjaar en zomer, wanneer ze jongen hebben zijn ze ook overdag actief. In die periode worden regelmatig jagende vrouwtjes of bij de nestplaats spelende jongen waargenomen.

Boommarters hebben in hun woongebied meerdere holen. Ze gebruiken als hol meestal een holle boom of een verlaten hol als het nest van een eekhoorn, een specht of zelfs een duivennest. Ook maken ze gebruik van grote nestkasten. In de duinen zijn ze ook in en bij bunkers gezien.

Boommarters op youtube
Bekijk een filmpje over een opgroeiende familie boommarter in het Noord Hollands duin. Het is een compilatie van beelden gemaakt met twee cameravallen.
Nog een filmpje van dezelfde maker over twee jonge boommarters.

Lees meer
Back To Top