Het Kooibosch: “een botanische parel”  

Bij Callantsoog ligt een speciaal stukje duin, met daarnaast een speciaal stukje bos: het Luttickduin en het Kooibosch. In het midden van dit bos strekt zich een stuk grasland uit dat vol staat met bijzondere planten, zoals orchideeën, vlozegge en galigaan. Eeuwen geleden lag hier een kreek, maar die is opgedroogd en dichtgegroeid. Het gebied is daarna niet bemest of ontwaterd, waardoor dit bijzondere grasland – schraalgrasland – kon ontstaan.

Op 12 juli organiseerde Duinbehoud een exclusieve excursie door het Kooibosch voor donateurs. Jan Cevat ging mee en doet verslag:

“Het Kooibosch bezocht ik al eerder: in de jaren ‘70 als lid van de CJN Alkmaar en begin jaren ‘80 als vrijwilliger voor Staatsbosbeheer. Maar sindsdien niet meer, dus ik was erg benieuwd hoe het er nu uitziet.

Met een groepje donateurs van Duinbehoud en vrijwilligers van Staatsbosbeheer wachten we boswachter Frans Erinkveld op, die ons meeneemt ‘zijn’ gebied in. Het weer zit niet erg mee; tot 12 uur is er de keuze tussen zachte of heel stevige regenbuien.

Op weg naar het schraalgrasland lopen we door het omliggende bos, dat merendeels bestaat uit doorgeschoten eikenhakhout. We zien nog een aantal oude eikenstoven, maar ook veel jong hout, met struiken als lijsterbes en vuilboom. De ondergroei wordt voor een groot deel ingenomen door brede stekelvaren.

Het schraalgrasland is nog mooier dan ik me kon herinneren. Al van ver is een flinke plek galigaan zichtbaar. Voor orchideeën (brede-, vleeskleurige- en riet) zijn we wat te laat; wel zien we talrijke uitgebloeide bloemstengels. Frans vertelt dat er ook vlozegge moet staan; een goede reden om op de knieën te gaan, na enig zoeken vinden we de plant. De zaden van de vlozegge springen er inderdaad als vlooien vanaf als je ze aanraakt!

Naast tormentil vinden we enkele mooi plekken dophei, volop in bloei. Leuke grasjes zoals tril- en tandjesgras zijn al uitgebloeid, net als het moeraskartelblad, dat er talrijk staat. Ik kan me deze plant niet herinneren van ‘vroeger’; waarschijnlijk is hij hier terecht gekomen door het maaien in verschillende natuurgebieden. Voor we het schraalgrasland verlaten zoeken we nog naar de zeldzame welriekende nachtorchis. Het kost enige moeite, maar uiteindelijk vinden we 7 (grotendeels uitgebloeide) planten.

Frans geeft een toelichting op het waterbeheer van het gebied. Lange tijd moest in droge periodes gekozen worden tussen verdroging van het gebied of inlaat van voedselrijk polderwater; beide met negatieve gevolgen voor de natuur. Sinds enige tijd wordt het polderwater ingelaten via een helofytenfilter (red. een ‘waterfilter’ dat bestaat uit planten, de bacteriën die rondom hun wortels leven zuiveren het water) van bijna een kilometer lang. Nog steeds niet optimaal, maar de waterkwaliteit is al een stuk beter. Jammer dat er geen verbinding is tussen het Zwanenwater met zijn goede kwelwater en het Kooibosch, maar er schijnt een inrichtingsplan klaar te liggen…

Het is goed om te zien dat het Kooibosch ruim 30 jaar na mijn laatste bezoek nog steeds zeer fraai is; een van de botanische parels in Noord-Holland. Wel viel me op dat het er – ondanks de regen – een stuk minder nat was dan in mijn herinnering. Maar dat geldt dit jaar voor zo veel gebieden”

Het Kooibosch is niet vrij te bezoeken, om de bijzondere planten en dieren hun rust te gunnen, maar gelukkig organiseert Staatsbosbeheer er regelmatig wandelingen. De volgende keer ook mee? Kijk voor de volgende excursiedata op www.staatsbosbeheer.nl of www.vvvtopvanholland.nl.

Meer weten over dit bijzondere duingebied? Lees alle ins en outs over het Luttickduin en het Kooibosch in dit artikel  van Jos Lap, gepubliceerd in Duin.